Jak miasta walczą ze smogiem


Jak miasta walczą ze smogiem? Co robią aby poprawić jakość powietrza?

Smog jest zjawiskiem charakterystycznym dla miast i aglomeracji. Duża koncentracja domów opalanych piecami, zakłady przemysłowe, elektrownie oraz transport w połączeniu brakiem ruchu powietrza i wilgotnością powoduje kumulowanie się zanieczyszczeń zagrażających zdrowiu. Problem zanieczyszczenia powietrza jest złożony, a walka z nim powinna być prowadzona na wielu płaszczyznach i to w sposób kompleksowy.

Informowanie i edukowanie

Problem smogu istnieje od dawna lecz przez długi czas był bagatelizowany. Dopiero wzrost świadomości wynikający z dostępu do informacji o jakości powietrza pozwolił na zwrócenie uwagi problem, zarówno ze strony społeczeństwa, jak i władz.

Niemal każdy z nas może mieć wpływ na zmniejszenie zjawiska smogu - wybrać jak ogrzewa dom, czy wybierze się do pracy autem, komunikacją miejską lub rowerem. W walce z zanieczyszczeniem powietrza liczy się działanie każdej osoby. Rozwijanie świadomości i zmiana postawy mieszkańców jest podstawą do rozpoczęcia zmian. Różnego rodzaju kampanie informacyjne prowadzone zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych są kluczowe w dziedzinie edukowanie na temat problemu smogu, płynących z niego zagrożeń i możliwych rozwiązań.

W Rybniku, będącym jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce przeprowadzono akcję „Wyjście Smoga”. W ramach niej m.in. w całym mieście pojawiły się tablice informacyjne o smogu, rozdano 40 tys. ulotek poruszających kwestię jego szkodliwości i walki z nim. W Londynie natomiast pod koniec 2016 roku uruchomiono system informacji, pokazujący na stacjach metra i przystankach autobusowych ostrzeżenia przed zanieczyszczonym powietrzem.

Edukowanie jednostek prowadzi do wzrostu świadomości społeczeństwa oraz osób rządzących. Jest to konieczne aby rozpocząć zmiany niezbędne zmiany na szczeblu rządowym. Obecnie podejmowane są działania w celu korekty norm poziomów zanieczyszczeń. Przyjęte w Polsce normy dla pyłów PM10 są relatywnie wysokie względem europejskich. Poziom alarmowania wynosi 300 ug/m3 a informowania 200 ug/m3. Zaburza to postrzeganie problemu i wpływa negatywnie na zdrowie.

Problem niskiej emisji

W okresie zimowym zjawisko smogu intensyfikuje się przez zanieczyszczenia powstałe w domowych piecach. Ogrzewanie domów i kamienic generuje ok 51% zanieczyszczeń w okresie grzewczym. Wynika to z wykorzystywania niskiej jakości opału, niskosprawnych pieców i palenia śmieci.

Jednym z podstawowych sposobów walki z niską emisją jest ograniczenie liczby niskosprawnych pieców, czyli tzw. kopciuchów. Wiele miast w Polsce oferuje dofinansowanie na ich wymianę. Najczęściej ma ono postać dotacji, Niestety, nie wszystkie gminy oferują taką możliwość, a dodatkowo warunki uzyskania i poziom wsparcia finansowego są bardzo zróżnicowane. W niektórych obszarach możliwe jest także otrzymanie dotacji na termomodernizację budynków pozwalającą na ograniczenie strat ciepła, a co za tym idzie - na zużywanie mniejszej ilości opału.

Zjawisko zatruwania powietrza potęguje stosowanie złej jakości opału, a w skrajnych przypadkach palenie śmieci. Pomimo że takie zachowanie jest niedopuszczalne, wiele osób notorycznie łamie zakazy wrzucając do pieców odpady komunalne. Przyjęta przez rząd w 2015 roku tzw. uchwała antysmogowa, pozwoliła samorządom wojewódzkim na dokładne określenie typu i dopuszczalnej jakości paliw stałych, zakazując tym samym spalania mułu, miału węglowego, węgla brunatnego, wilgotnej biomasy a przede wszystkim śmieci.

Aby walczyć z tym procederem, miasta wprowadzają szereg rozwiązań mających na celu egzekwowanie przepisów. Za sprawą uchwały antysmogowej od 1 listopada 2018 roku straż miejska otrzymała uprawnienia do kontrolowania czym palą właściciele pieców grzewczych. Co więcej, jako że funkcjonariusze nie są w stanie kontrolować wszystkich domów, zachęca się mieszkańców do zgłaszania przypadków zatruwania powietrza przez spalanie niewłaściwego opału.

By pomóc w kontrolowaniu zgłoszeń, władze zaczęły zbroić się w najnowsze zdobycze techniki. Kraków jako pierwsze miasto w Polsce rozpoczęło wykorzystywanie zdalnie sterowanych, latających dronów wyposażonych w specjalne czujniki do kontrolowania kominów. Po wzniesieniu się nad budynek, zainstalowane urządzenia pozwalają badać skład spalin i wykryć czym palą mieszkańcy. Idąc za przykładem Krakowa coraz więcej miast, mi. Warszawa, Katowice czy Elbląg inwestuje w takie rozwiązanie.

Na poziomie rządowym powstał projekt, który może pomóc w wykryciu kopciuchów. Zakłada on opracowanie centralnego systemu ewidencjonowania pieców grzewczych, przypominającego znany właścicielom aut “CEPIK”. Pozwoliłby on stworzyć bazę danych o domowych kotłach grzewczych. Baza danych byłaby uzupełniana przez kominiarzy oraz podmioty badające sprawność systemów wentylacyjnych w budynkach. Do pilotażowego programu przystąpiło dziewięć gmin, jednak w planach rządu jest rozszerzenie akcji na całą Polskę do końca 2020 roku.

Transport

Drugim co do wielkości źródłem zanieczyszczenia jest transport drogowy. Duża ilość aut osobowych przypadająca na 1000 mieszkańców, w tym pojazdów starszych, niesprawnych i niespełniających norm w połączeniu z przewozem towarów wpływa na jakość powietrza w miastach. Walka z wycinaniem filtrów DPF czy dokładniejsze kontrole spalin na stacjach diagnostycznych to tylko wierzchołek góry lodowej….

Transport drogowy generuje nie tylko pyły zawieszone PM2.5 i PM10 ale także tlenki azotu oraz tlenki węgla. Dodatkowo drobiny powstałe w wyniku ścierania klocków hamulcowych oraz opon osiadają na ulicach, a następnie są wzbudzane i wznoszone ponownie w powietrze przez przejeżdżające pojazdy. Zjawisko to nosi nazwę unosu wtórnego.

Najskuteczniejszą bronią w walce z tym problemem jest mycie ulic. Intensywne polewanie dróg przez specjalne pojazdy pozwala na pozbycie większości zalegającego na jezdniach zanieczyszczeń i uzupełnienie działania “zamiatarek”.

Wadą tego rozwiązania jest możliwość stosowania tylko przy dodatnich temperaturach. W okresie zimowym przy ujemnych temperaturach to rozwiązanie powodowałoby powstanie niebezpiecznej warstwy lodu na ulicach i stwarzało zagrożenie dla kierowców. Dlatego nie jest to rozwiązanie idealne i powinno być wspomagane przez inne działania.

Kolejnym sposobem jest ograniczanie ruchu samochodowego w centrach miast. Może on mieć różne postacie, począwszy od zachęcania do korzystania z komunikacji miejskiej czy przesiadania się na rower lub hulajnogę.

W niektórych firmach i instytucjach, jak np. W Pomorskim Urzędzie Marszałkowskim pracownicy, którzy dojeżdżają do pracy rowerem mogą liczyć na dodatkowe wynagrodzenie. W Krakowie, w sytuacji podwyższonego poziomu zanieczyszczeń istnieje możliwość poruszania się tramwajami i autobusami dla kierowców samochodów za darmo.

Długotrwałe zachęcenie kierowców do rezygnacji z aut wymaga zmiany infrastruktury, zwiększania częstotliwości połączeń i przyspieszenia czasów przejazdu celem podniesienia komfortu podróżowania. Podobnie w przypadku rowerów, należy wprowadzać udogodnienia w postaci nowych ścieżek rowerowych, poprawić nawierzchnię dróg oraz bezpieczeństwo.

Drugą strategią miast jest ograniczanie wjazdu do centrum dla pojazdów niespełniających określonych norm, bądź też nakładanie opłat. Wprowadzona stref niskiej emisji takiej jak np. W Berlinie, pozwala na wjazd wyłącznie samochodom o określonej, niskiej emisji szkodliwych gazów. W Paryżu centrum miasta natomiast zostało zamknięte w dni robocze dla samochodów starszych niż 20–letnie i ta granica wieku ma być w kolejnych latach przesuwana. W Pekinie od lat reguluje się ilość samochodów przez limitowanie rejestracji nowych aut.

Strefy zieleni

Stery zieleni tworzone przez miasta mają ważna rolę w ograniczaniu zanieczyszczenia powietrza. Nie tylko poprawiają wygląd miasta, ale także wpływają korzystnie na ekosystem, poprawiają samopoczucie mieszkańców i spełniają ważne funkcje w przyrodzie.

Liście roślin tworzą ogromną powierzchnię, gromadzącą na sobie zanieczyszczenia. Wchłaniane przez aparaty szparkowe tlenki węgla, azotu, ozon czy benzen są degradowane lub zostają zatrzymane w liściach i wraz z nimi opadają jesienią na ziemię. Osadzające się na powierzchni roślin pyły są natomiast zmywane z deszczem do gleby, gdzie ulegają degradacji mikrobiologicznej.

Duże skupiska dojrzałych drzew są w stanie obniżyć temperaturę nawet o 11 stopni w porównaniu do obszarów pozbawionych zieleni. W połączeniu z odpowiednim planowaniem zabudowy i ukształtowaniem terenu pozwala w odpowiedni sposób wentylować i oczyszczać powietrze przestrzeni miejskich.







http://warszawa.naszemiasto.pl/artykul/samochody-generuja-ponad-60-smogu-trujacym-powietrzem,5089037,artgal,t,id,tm.html

http://obserwatorium.miasta.pl/5-dzialan-do-miasta-bez-smogu/

https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/jak-miasta-na-swiecie-radza-sobie-ze-smogiem-53824.html

http://lodz.wyborcza.pl/lodz/56,35136,21412244,smog-jak-radza-sobie-inne-miasta-w-polsce-i-europie.html

https://www.wnp.pl/energetyka/sejm-uchwalil-tzw-ustawe-antysmogowa,255103_1_0_0.html

https://polskialarmsmogowy.pl/polski-alarm-smogowy/jakwygrac/szczegoly,jak-zglosic-palenie-smieci,26.html

https://smoglab.pl/jak-zglosic-spalanie-smieci/

https://swiatoze.pl/do-2020-roku-kotly-grzewcze-beda-ewidencjonowane/

https://forsal.pl/artykuly/1267473,czyste-powietrze-powstanie-centralny-rejestr-piecow-i-kotlow.html

https://www.um.warszawa.pl/aktualnosci/dym-z-komina-pod-kontrol

https://smoglab.pl/transport-drogowy-a-jakosc-powietrza-relacja-z-konferencji-nik/

https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/skad-sie-bierze-smog-i-jak-bardzo-winne-sa-auta-53970.html

https://dorzeczy.pl/kraj/84336/Skuteczna-walka-ze-smogiem-zaczyna-sie-od-edukacji.html

https://www.energetyka24.com/spoleczne-aspekty-walki-ze-smogiem-po-pierwsze-edukacja-komentarz

https://ekosystem.wroc.pl/2017/06/28/polewanie-ulic-w-celu-poprawy-jakosci-powietrza/

https://gazetawroclawska.pl/wroclawski-sposob-na-smog-do-akcji-wkrocza-polewaczki/ar/13870166

https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/warszawa-za-6080-zanieczyszczen-odpowiada-transport-drogowy-54015.html

https://krakow.onet.pl/naukowo-stwierdzono-ze-mycie-ulic-pomaga-w-walce-ze-smogiem/b3bbk8

https://businessinsider.com.pl/firmy/strategie/pracodawcy-placa-za-dojazd-do-pracy-rowerem/w9pcdzv

http://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,23399572,gdzie-placa-pracownikom-za-dojazdy-rowerem-do-pracy.html